Rozmowa numeru

Najlepiej zapobiegać

Większe finansowanie profilaktyki wcale nie musi oznaczać wzrostu wydatków na ochronę zdrowia, bo dzięki niej nie pojawiają się potem koszty w ZUS-ie, KRUS-ie czy w postaci zwolnień lekarskich – mówi Elżbieta Lanc, członek Zarządu Województwa Mazowieckiego.

Podejmowanie tematu zdrowia publicznego jest jak zaglądanie do studni, która nie ma dna. Zawsze pojawi się kwestia wymagająca dyskusji. Na co realnie ma wpływ Samorząd Województwa Mazowieckiego, aby sytuacja mazowieckich pacjentów poprawiała się?

Elżbieta Lanc: Samorząd Województwa Mazowieckiego nie ma bezpośredniego wpływu na to, jakie świadczenia będą zakontraktowane ze szpitalami, ponieważ jest to uzależnione od utworzonej sieci szpitali. Są jednak działania, które podejmujemy, aby placówki na Mazowszu oferowały usługi ochrony zdrowia na jak najwyższym poziomie. Bez wątpienia do takich działań trzeba zaliczyć wsparcie inwestycji prowadzonych w szpitalach, szereg regionalnych programów zdrowotnych, deinstytucjonalizację usług medycznych, jak również szeroko rozumianą, niezwykle ważną, profilaktykę. Na wsparcie tych przedsięwzięć można uzyskać dofinansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego RPO WM 2014-2020 w ramach osi priorytetowych VI „Jakość życia” oraz IX „Wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem”. Są to projekty związane z jednej strony ze zwiększeniem jakości i efektywności usług zdrowotnych o wysokim standardzie, a z drugiej – tzw. projekty miękkie, czyli zwiększające dostęp do usług społecznych i usług opieki zdrowotnej. O tym, że nasze działania mają wymierne efekty, świadczy choćby to, że w ubiegłym roku otrzymaliśmy nagrodę dla samorządu, który najwięcej pieniędzy spośród wszystkich województw przeznacza na ochronę zdrowia.

Jakie inwestycje Samorząd Województwa prowadzi w szpitalach?

Z unijnych pieniędzy korzysta praktycznie każda placówka należąca do Samorządu Województwa. Wystarczy wspomnieć o kilku projektach realizowanych w szpitalach w Radomiu, w Ośrodku Onkologii w Siedlcach, Szpitalu Psychiatrycznym na ul. Nowowiejskiej w Warszawie, w Międzylesiu czy o otwarciu nowego Szpitala Drewnica w Ząbkach. Pieniądze przeznaczyliśmy na wprowadzenie nowoczesnych technik diagnozowania i leczenia nowotworów w szpitalu w Ciechanowie, rehabilitację kardiologiczną w Ostrołęce, a także modernizację i rozwój technologiczny oddziałów w Szpitalu Dziecięcym na ul. Niekłańskiej w Warszawie. W każdej naszej placówce prowadzimy dziś poważne inwestycje. Pieniądze przeznaczamy na to, żeby pacjenci byli leczeni w lepszych warunkach.

Jednak wsparcie ochrony zdrowia to nie tylko inwestycje w unowocześnianie samych szpitali.

Oczywiście, jest to ważna część naszych działań prowadzonych z myślą o pacjentach, ale nie jedyna. Unowocześnianie szpitali pozwala nie tylko leczyć w lepszych warunkach, lecz także podejmować działania profilaktyczne i zmierzające do wczesnego wykrywania chorób. W tym celu prowadzimy kilka regionalnych programów zdrowotnych w poddziałaniu 9.2.2 „Zwiększenie dostępności usług zdrowotnych”. Tak jak wspomniałam, niezwykle istotna staje się profilaktyka, dlatego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach RPO WM ponad 53 mln euro przeznaczamy na realizację przygotowywanych przez nas programów. Należy do nich chociażby program przesiewowych badań słuchu dla uczniów klas pierwszych szkół podstawowych z województwa mazowieckiego. Dzieci przechodzą szereg badań diagnozujących ewentualne wady słuchu, a tam, gdzie będzie to potrzebne, zostaną one jeszcze rozszerzone o bardziej szczegółowe badania. Program obejmie również rodziców i opiekunów, którzy w wyniku działań edukacyjno-informacyjnych dowiedzą się o najczęściej występujących problemach ze słuchem i skutkach braku leczenia.

Kolejnym przedsięwzięciem jest program diagnostyczno-terapeutyczny dla dzieci z autyzmem. Skierowany do dzieci w wieku od półtora roku do 15 lat, u których pojawiają się zaburzenia ze spektrum autyzmu. Elementem tego programu będą również szkolenia dla rodziców i opiekunów dotyczące metod terapii i praktycznego działania wspierającego rozwój takiego dziecka.

Nie wystarczy, że szpital będzie piękny czy wyposażony w najnowszy sprzęt. O jego efektywności decyduje też sprawność obsługi pacjenta i dobry lekarz

Program wczesnego wykrywania i profilaktyki cukrzycy to w założeniach plan na poprawę zdrowia mieszkańców Mazowsza. Nie tylko zamierzamy wykrywać cukrzycę, ale także edukować w dziedzinie diabetologii. Skierowany jest do osób powyżej 60. roku życia, u których jeszcze nie zdiagnozowano cukrzycy.

Chcemy też rozszerzyć dostępność nowoczesnych instrumentalnych metod diagnostyki i rehabilitacji dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym na terenie Mazowsza. Grupa docelowa to dzieci od 5. roku życia do pełnoletniości.

Innym pomysłem jest regionalny program zdrowotny dotyczący chorób kręgosłupa i otyłości wśród dzieci z województwa mazowieckiego. Otyłość wśród dzieci występuje już bardzo często i jest to problem, z którego skali nie zdajemy sobie na co dzień sprawy.

Jednym z wyzwań współczesnej opieki medycznej jest deinstytucjonalizacja.

Tak. W ramach RPO WM 2014-2020 dofinansowane będą również projekty dotyczące deinstytucjonalizacji usług medycznych w zakresie zdrowia psychicznego. To program wsparcia osób niesamodzielnych, a także ich opiekunów i rodzin. Realizowane działania mają zapobiec narastaniu zaburzeń psychicznych i ograniczyć umieszczanie chorych w zakładach stacjonarnych. Powinny się też przyczynić do wydłużenia sprawności psychofizycznej i utrzymania aktywności społecznej osób cierpiących na te choroby.

Innym projektem wsparcia deinstytucjonalizacji opieki nad osobami zależnymi mają być dzienne domy opieki medycznej, tzw. DDOM. Ich celem jest rozwój systemu świadczeń zdrowotnych dla osób niesamodzielnych, w tym starszych, a także poprawa funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w zakresie opieki nad takimi osobami. Z domów dziennej opieki medycznej będą korzystać pacjenci bezpośrednio po hospitalizacji lub ci, u których występuje ryzyko hospitalizacji.

Słyszy się, że profilaktyka jest bardzo ważna, ale właściwie dlaczego?

Jest najważniejsza. Pomijając już dobro samego pacjenta, a więc wczesne wykrywanie schorzeń, z którymi można sobie poradzić, zanim będzie za późno. Dobra profilaktyka sprawia, że mamy w życiu mniej trudnych momentów. Osobiście boleję nad tym, że zmniejszono środki na rehabilitację i porządną przekrojową diagnostykę. Większe finansowanie profilaktyki wcale nie musi oznaczać wzrostu wydatków na ochronę zdrowia, bo dzięki temu potem nie pojawiają się koszty w ZUS-ie, KRUS-ie czy w postaci zwolnień lekarskich. Niedoleczonego lub źle zdiagnozowanego pacjenta jest zwyczajnie trudniej wyleczyć, a w efekcie jest to droższe.

Ubiegły i obecny rok okazują się zoptymalizowane pod względem budżetu. Na bieżąco udawało się reagować na potrzeby i je zaspokajać. Jak Samorząd Województwa może jeszcze wspierać sektor ochrony zdrowia?

Budżet województwa jest bezpieczny. Jest morze potrzeb, ale staramy się reagować na konkretne wnioski złożone przez nasze placówki. Pilnujemy, by przeprowadzany remont czy modernizacja nie kolidowały z pracą szpitala. Placówki wspieramy również poprzez poręczenia kredytów lub sami udzielamy pożyczek. Czasem przekazujemy pieniądze na pokrycie ujemnego wyniku szpitali. Są to duże sumy, często przekazywane w gotówce. Finansujemy oprogramowanie, które jest przydatne również dla pacjentów, np. elektroniczne dokumenty i recepty czy systemy internetowej rejestracji, pozwalające uniknąć kolejek.

Pojawiają się nowe potrzeby. Rozważamy pomysł utworzenia ośrodka leczącego chorobę Alzheimera, który byłby wsparciem nie tylko dla chorych, ale i ich rodzin. Inny pomysł to mobilne centra zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży. Wziął się on z analizy bardzo ważnego problemu, z którego jeszcze jakiś czas temu w ogóle nie zdawaliśmy sobie sprawy. Oczekiwania społeczeństwa wobec młodych ludzi są coraz większe, a jednocześnie często sami muszą oni sobie z tym radzić. Młodzież czasami nie wytrzymuje presji środowiska i ucieka w używki czy wirtualny świat. Problem pogłębia się, tymczasem brakuje psychiatrów dziecięcych.

Samorząd musi dostosowywać swoje plany do ogólnej wizji zmian w obszarze ochrony zdrowia.

Właściwie tak. W perspektywie 2014-2020 określono warunki wsparcia różnych obszarów zdrowia. Realizowane przedsięwzięcia muszą być zgodne z „Policy Paper dla ochrony zdrowia”. Wsparcie infrastruktury w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wymusza konieczność uzyskania pozytywnej opinii wojewody pod względem celowości inwestycji. Regionalne programy zdrowotne opracowywane przez Samorząd Województwa są oceniane przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Tu potrzeba umiejętności współpracy zespołowej i współdziałania wszystkich aktorów.

Czy bez Funduszy Europejskich wszystkie te działania byłyby możliwe?

Nie da się ukryć, że fundusze unijne mają kluczowe znaczenie. Bez nich też byśmy sobie radzili, ale moglibyśmy pozwolić sobie na zdecydowanie skromniejsze działania. Uruchomiliśmy dotacje w obszarze e-zdrowia, na infrastrukturę szpitali, a także na wymienione przeze mnie wcześniej profilaktyczne programy. Nie wystarczy jednak, że szpital będzie piękny czy wyposażony w najnowszy sprzęt. O jego efektywności decyduje też sprawność obsługi pacjenta i dobry lekarz.

 

Rozmawiała Małgorzata Remisiewicz