Temat numeru

Przepis na zdrowie

Na projekty w zakresie ochrony zdrowia w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Mazowieckiego 2014-2020 (RPO WM) przeznaczono ponad 600 mln zł. Gdy dodamy do tego ponad 540 mln zł, które zainwestowane zostały w placówki medyczne w latach 2007-2013, okazuje się, że na poprawę efektywności i jakości usług medycznych ma Mazowszu w latach 2007-2020 mamy do dyspozycji niemałą kwotę 1,2 mld zł.

Kilkanaście ostatnich lat wdrażania programów regionalnych pozwoliło odczuć znaczącą różnicę w jakości opieki medycznej. Korzystają pacjenci, a także personel placówek medycznych, w tym przychodni i szpitali. Dziś inwestowanie Funduszy Europejskich w ochronę zdrowia to jeden z najważniejszych obszarów. W obecnej perspektywie do unijnego wsparcia nie kwalifikują się już projekty polegające na budowie lub przebudowie szpitali. Ich celem musi być przede wszystkim poprawa efektywności już istniejących placówek oraz oddziałów i wzrost dostępności świadczeń medycznych. Dzieje się to przez zakup specjalistycznego sprzętu do leczenia pacjentów. Prace budowlane możliwe są wyłącznie wtedy, gdy służą dostosowaniu budynku do wymagań aparatury. Ponadto każdy projekt w sektorze zdrowia, także ten finansowany z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020, musi być zgodny ze strategicznymi dokumentami przyjętymi na poziomie kraju. Nie może dublować podobnych inwestycji. A kryteria wyboru przedsięwzięć do dofinansowania są rekomendowane przez Komitet Sterujący, któremu przewodniczy Minister Zdrowia.

Możliwości

W obszar ochrony zdrowia wspierane są inwestycje w infrastrukturę, a także projekty miękkie związane ze zwiększeniem dostępności do usług medycznych. Na wsparcie przedsięwzięć infrastrukturalnych (w tym zakup aparatury medycznej) z działania 6.1 „Infrastruktura ochrony zdrowia” RPO WM przeznaczono ponad 230 mln zł. Natomiast na programy zdrowotne, pozainstytucjonalne formy opieki medycznej oraz Dzienne Domy Opieki Medycznej, które finansowane są w ramach poddziałania 9.2.2 „Zwiększenie dostępności usług zdrowotnych”, zarezerwowano ponad 220 mln zł.

Placówki medyczne mogą realizować na swoje przedsięwzięcia ze wsparciem Funduszy Europejskich również w innych osiach priorytetowych programu regionalnego. W ramach osi priorytetowej II „Wzrost e-potencjału Mazowsza” pierwszy konkurs z działania 2.1 „E-usługi” skierowany do placówek medycznych (rozstrzygnięty jeszcze w 2016 r.) pozwolił pozyskać wsparcie na informatyzację i wprowadzanie e-usług, np. e-rejestracji na wizyty u lekarza, e-skierowań, e-recept, e-konsultacji medycznych. Łącznie 79 projektom przyznano ponad 200 mln zł. W kolejnych konkursach na wsparcie informatyzacji służby zdrowia przeznaczono łącznie ok. 31 mln zł.

Szpitale i przychodnie mogą się także starać o dofinansowanie na termomodernizację budynków (do 9 maja trwał konkurs z alokacją 12,5 mln zł w ramach działania 4.2 „Efektywność energetyczna” – oś priorytetowa IV). Firmy medyczne i instytucje z obszaru ochrony zdrowia na równi z innymi podmiotami rywalizują o wsparcie w konkursach ogłaszanych na działania I osi priorytetowej „Wykorzystanie działalności badawczo-rozwojowej w gospodarce”.

 

 

Warunki

W odróżnieniu od poprzedniej perspektywy finansowej tym razem wsparcie projektów w obszarze ochrony zdrowia jest koordynowane na poziomie krajowym przez Komitet Sterujący ds. Koordynacji Interwencji EFSI (Europejskie Fundusze Strukturalne i Inwestycyjne), któremu przewodniczy Minister Zdrowia. Komitet uzgadnia plany działań dla każdego programu operacyjnego, w tym RPO WM, a także przygotowuje rekomendacje kryteriów oceny projektów. Związane jest to z koniecznością harmonizowania działań inwestycyjnych współfinansowanych z RPO WM z zapisami „Policy Paper dla ochrony zdrowia na lata 2014-2020. Krajowe ramy strategiczne”. Jest to dokument, który po raz pierwszy tak precyzyjnie opisuje stan krajowego systemu ochrony zdrowia i określa wizję jego rozwoju. „Policy Paper” podaje cele strategiczne i narzędzia ich realizacji do roku 2020. Dokument ten, oparty na najlepszej wiedzy i doświadczeniu z zakresu epidemiologii i demografii, zawiera analizę zasobów oraz prognozy potrzeb. Wsparcie jest kierowane przede wszystkim na infrastrukturę służącą leczeniu określonych w „Policy Paper” chorób, które stanowią główne przyczyny niezdolności do pracy (schorzenia: układu krążenia, onkologiczne, układu kostno-stawowo-mięśniowego, oddechowego i psychiczne). Koordynacja inwestycji na poziomie krajowym i regionalnym pozwala zapobiec powielaniu zadań i zwiększy efektywność kosztową.

Ministerstwo Zdrowia zidentyfikowało deficyty i potrzeby w ochronie zdrowia na poziomie kraju i każdego regionu. Wzięło przy tym pod uwagę sytuację demograficzną i epidemiologiczną oraz faktyczne zapotrzebowanie i dostępność infrastruktury ochrony zdrowia na danym obszarze. W ten sposób powstały mapy potrzeb zdrowotnych, które pozwalają precyzyjniej określić, jakie inwestycje należy zaplanować, aby zwiększyć jakość i dostępność usług medycznych w regionie.

Inwestycje

W obecnej perspektywie obowiązują regionalne mapy potrzeb zdrowotnych, które ułatwiają identyfikację deficytów i problemów. Ogłaszamy nabory wniosków na wsparcie konkretnych specjalizacji, a także na działania najbardziej odpowiadające na potrzeby lokalne w ramach regionalnych inwestycji terytorialnych – mówił wicemarszałek Wiesław Raboszuk podczas ogłoszenia wyników konkursu w ramach działania 6.1 „Infrastruktura ochrony zdrowia”. W trakcie pierwszego naboru wniosków, który rozpoczął się w IV kwartale 2016 w tym działaniu wsparcie mogły otrzymać przedsięwzięcia wynikające ze zdiagnozowanych potrzeb w zakresie infrastruktury szpitalnej dla kardiologii i onkologii w ramach planów inwestycyjnych dla subregionów objętych OSI problemowymi (tzw. Obszary Strategicznej Interwencji, czyli OSI, ze względu na dotykające je problemy wymagają szczególnej interwencji w ramach polityki regionalnej).

W pierwszym konkursie dofinansowanie otrzymały m.in. Mazowiecki Szpital Specjalistyczny im. dr. Józefa Psarskiego w Ostrołęce (7,4 mln zł na zakup specjalistycznej aparatury medycznej oraz wyposażenia Ośrodka Rehabilitacji Kardiologicznej), Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Siedlcach (ponad 1,5 mln zł na doposażenie ośrodka implantacji stymulatorów i defibrylatorów) czy Radomski Szpital Specjalistyczny im. dr. Tytusa Chałubińskiego (ponad 1,5 mln zł na zakup aparatury do diagnostyki i leczenia chorób układu krążenia). Mazowiecki Szpital Wojewódzki Sp. z o.o. w Siedlcach 5 mln zł dotacji z RPO przeznaczy m.in. na wdrożenie koordynowanej kompleksowej opieki kardiologicznej oraz zapewnienie kompleksowej opieki nad pacjentami z chorobami układu krążenia.

Schorzenia, które są główną przyczyną niezdolności do pracy i umieralności, to zaburzenia i choroby psychiczne, choroby układu kostno-stawowo-mięśniowego, układu krążenia, oddechowego, a także nowotwory

W II kwartale 2017 r. rozpisano dwa kolejne konkursy. Pierwszy z nich na inwestycje w infrastrukturę ochrony zdrowia w zakresie trendów epidemiologicznych i demograficznych wynikających z „Policy Paper” (budżet 52,4 mln zł). Drugi konkurs – z budżetem przekraczającym 39,3 mln zł – dotyczy inwestycji w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS).

Poza konkursem wsparcie przyznano Mazowieckiemu Szpitalowi Wojewódzkiemu Drewnica w podwarszawskich Ząbkach na projekt pn. „Poprawa funkcjonowania i efektywności kosztowej leczenia psychiatrycznego w Mazowieckim Szpitalu Wojewódzkim Drewnica”. Będzie to jeden z najnowocześniejszych szpitali psychiatrycznych w Europie. Projekt otrzyma ponad 95,8 mln zł, a całkowita jego wartość to 137,1 mln zł. Pierwsi pacjenci rozpoczną w nim leczenie już lada chwila – bo w połowie 2018 r. – Szpitale psychiatryczne od lat borykają się z niedofinansowaniem, również ich stan techniczny nie zawsze odpowiada standardom XXI wieku. Na szczęście coraz więcej się zmienia, i to na lepsze. Dzięki naszym środkom udało się przeprowadzić prace modernizacyjne w naszych szpitalach psychiatrycznych. Ostatnio do użytku oddawaliśmy odnowione oddziały w szpitalu przy Nowowiejskiej. W przypadku Drewnicy mówimy już o zupełnie innej jakości. Tu budujemy od postaw. Dzięki naszej determinacji pacjenci, nie tylko otrzymają fachową pomoc, ale przede wszystkim będą leczeni w komfortowych warunkach – mówiła podczas podpisania umowy Elżbieta Lanc, członek zarządu województwa mazowieckiego.

Programy zdrowotne

W poddziałaniu 9.2.2 „Zwiększenie dostępności usług zdrowotnych” rozpisano dotychczas 10 konkursów dotyczących realizacji programów zdrowotnych, deinstytucjonalizacji usług medycznych oraz Dziennych Domów Opieki Medycznej. W wyniku przeprowadzonych naborów Zarząd Województwa Mazowieckiego podpisał z beneficjentami ok. 80 umów. Programy zdrowotne, które opracowuje Samorząd Województwa, muszą w pierwszej kolejności uzyskać pozytywną opinię Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Dopiero wtedy można ogłaszać nabory wniosków na ich realizację.

Na sierpień zaplanowany jest konkurs o fundusze na programy profilaktyki chorób kręgosłupa i otyłości wśród dzieci z województwa mazowieckiego (budżet: 18,8 mln zł). We wrześniu natomiast będzie można starać się o dofinansowanie rozwoju Dziennych Domów Opieki Medycznej (budżet: 25,8 mln zł).

Jerzy Gontarz

 

Onkologia na mapach potrzeb zdrowotnych

Ministerstwo zdrowia stworzyło mapy dla 30 grup chorób, w podziale na 16 regionów i cały kraj (zobacz). Po co wprowadzono mapy potrzeb zdrowotnych? Żeby zwiększyć efektywność i dostępność usług ochrony zdrowia w zakresie leczenia konkretnych chorób w każdym województwie. Departament Analiz i Strategii Ministerstwa Zdrowia przełożył wnioski wynikające z map potrzeb zdrowotnych na planowanie inwestycyjne w regionach. Przyjrzyjmy się tym z zakresu onkologii na Mazowszu:

Choroby nowotworowe w przyszłości będą stanowić jedno z największych wyzwań systemu ochrony zdrowia w Polsce. Prognozowana zapadalność na nowotwory złośliwe wzrośnie w naszym kraju ze 180,29 tys. w 2016 r. do 213,14 tys. w 2029 r. W ciągu tych 13 lat w województwie mazowieckim zapadalność wzrośnie aż o 19,7% (jeden z najwyższych wskaźników w Polsce). W związku z tym przewiduje się wzrost liczby procedur zabiegowych w zakresie chirurgii onkologicznej.

Chirurgia onkologiczna jest jednak bardzo rozproszona – w województwie mazowieckim 85% świadczeniodawców realizuje rocznie mniej niż 200 tzw. procedur radykalnych. Wniosek: konieczna jest centralizacja chirurgii onkologicznej. Maksymalna liczba umów w zakresie skojarzonym – pakiet onkologiczny – powinna być zmniejszona w niektórych zakresach w stosunku do roku 2015 i nie powinna być większa niż:

  • 36 umów – w zakresie chirurgii obejmującej najczęstsze nowotwory (piersi, płuca, przewodu pokarmowego oraz układu moczowego)
  • 4 umowy – w zakresie neurochirurgii
  • 7 umów – w zakresie laryngologii
  • 1 umowa – w zakresie chirurgii szczękowej

Niezbędne jest skoncentrowanie jednostek zabiegowych – najlepiej w pobliżu wielodyscyplinarnych centrów dysponujących dostępem do chemio- oraz radioterapii.

Prognozuje się wzrost zapotrzebowania na świadczenia chemioterapeutyczne (w województwie mazowieckim – ok. 10,8%). W tym obszarze konieczna jest decentralizacja. Przewiduje się, że na Mazowszu należy utworzyć nawet 21 nowych ośrodków chemioterapii.

Podobnie przewidywany jest wzrost zapotrzebowania na świadczenia radioterapeutyczne. Liczba tego typu świadczeń w 2025 r. na Mazowszu ma wynieść 12,5 tys. (podczas gdy np. na Podlasiu – 2,75 tys.). Konieczna jest decentralizacja radioterapii. Wzrośnie liczba akceleratorów wykorzystywanych do tych zabiegów. Mapa dokładnie wskazuje, w których miastach i o jaką liczbę. Na przykład w 2015 r. Płock, Radom i Siedlce nie miały żadnego akceleratora. Do 2025 r. w tych miastach powinny być po 2-3 akceleratory.